Cr Modifiyeli Cu-Ni-Si Alaşımlarının Mekanik ve Elektriksel Özellikleri Üzerine Aşırı Plastik Deformasyon Etkisi

dc.contributor.authorElibol, Çağatay
dc.date.accessioned2025-02-20T17:45:17Z
dc.date.available2025-02-20T17:45:17Z
dc.date.issued2021
dc.departmentTürk-Alman Üniversitesi
dc.description2019BF0004
dc.description.abstractBakır alaşımları, sahip oldukları yüksek mukavemet, korozyon direnci ve iletkenlikleri nedeniyle otomotiv, elektronik, petrokimya ve nükleer uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu endüstrilerde üstün özelliklerinden dolayı çoğunlukla berilyum içeren bakır alaşımları kullanılmakla birlikte, berilyumun toksik etkileri nedeniyle alternatif bakır alaşımlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bunlar arasında Corson alaşımları olarak bilinen Cu-Ni-Si alaşımları yaygın olarak tercih edilmektedir. Hem alaşımlama hem de termomekanik işlemler, bu alaşım sisteminde berilyum içeren Cu alaşımlarına kıyasla benzer ve hatta daha iyi özellikler elde etme noktasında önemli rol oynamaktadır. Bu araştırmada, aşırı plastik deformasyon ve akabinde gerçekleştirilen ısıl işlemlerin (çökelme sertleşmesi) Cr ile modifiye edilmiş Cu-Ni-Si alaşımlarının mukavemeti, sertliği ve elektrik iletkenliği üzerine etkisini karakterize etmek için kombine termomekanik işlem uygulanmıştır. Farklı kimyasal bileşime (Cr içeriğine) sahip bakır alaşımları, çözeltiye alma ve su verme işleminden sonra eş kanallı açısal pres (EKAP) yöntemi kullanılarak şekillendirilmiştir. Cr modifiyeli alaşımların davranışı ayrıntılı olarak karakterize edilmiş ve kombine termomekanik işlem ile alaşımdaki Cr içeriğinin nihai mekanik ve fiziksel özellikler üzerine etkisi irdelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, ağırlıkça %0,4, 0,6 ve 0,8 Cr içeren çözeltiye alınmış alaşımların yaşlandırılması sırasında hem sertlikte hem de elektriksel iletkenlikte önemli bir artış gözlendiğini ve artan Cr içeriğinin Cu-Ni-Si alaşımının sertliğini ve iletkenliğini artırdığını göstermektedir. İki paso EKAP ile işlemi neticesinde, incelenen tüm alaşımların sertliği çözeltiye alınmış duruma kıyasla önemli ölçüde artarken, elektriksel iletkenliği aşırı plastik deformasyondan negatif etkilenmiştir. EKAPlanmış alaşımlarının mekanik özellikleri, EKAP sonrası yaşlandırma ile daha da geliştirilebilmektedir. Bu nedenle, yaygın olarak kullanılan bakır-berilyum alaşımlarına alternatif Cu-Ni-Si alaşımlarının aşırı plastik deformasyon ile geliştirilmesi mümkündür. İlk sonuçlar, son zamanların yüksek öncelikli alanları arasında yer alan elektronik endüstrisi, yüksek hız raylı sistemler, uzay/havacılık uygulamaları ile nükleer santrallerde kullanılabilecek yapı malzemelerinin geliştirilmesine ışık tutmaktadır.
dc.description.abstractCopper alloys are widely used in automotive, electronics, petrochemical and nuclear applications due to their good mechanical/ corrosion resistance and conductivity. Although mostly beryllium containing copper alloys are utilized in these industries due to their superior properties. However, due to the toxic effects of beryllium, there is a need for alternative copper alloys. Among the alternative alloys, Cu-Ni-Si alloys known as Corson alloys are commonly preferred. Both alloying and thermomechanical treatments play important roles to attain similar or better properties in this alloy system, compared to the beryllium containing Cu alloys. In this research, a combined thermomechanical treatment is performed in order to characterize the effect of severe plastic deformation and subsequent heat treatments (i.e., precipitation hardening) on strength, hardness and electrical conductivity of Corson alloys modified by Chromium. The copper alloys having different chemical compositions (Cr contents) are processed using equal-channel angular pressing (ECAP) after solution annealing and quenching. The behavior of Cr-modified alloys is characterized in detail and the effect of the combined thermomechanical treatment and of the Cr content on the final mechanical and physical behavior is discussed. The results show that during aging of solution treated alloys containing 0.4, 0.6 and 0.8 wt-% Cr, a significant increase in both hardness and electrical conductivity is observed, and that increasing Cr content also leads to an increase of both properties. After processing by two-pass ECAP, the hardness of all investigated alloys is significantly increased compared with the solution treated state, whereas the electrical conductivity is adversely affected by severe plastic deformation. The mechanical behavior of the ECAPed alloys can be enhanced even further by performing post-ECAP aging. Therefore, it allows us to develop Cu-Ni-Si alloys by severe plastic deformation process, as an alternative to commonly used beryllium containing copper alloys. The preliminary results provide new insights for the development of construction materials that can be used in the electronic industry, high-speed rail systems, aerospace applications and nuclear power plants, which are recently high priority topics.
dc.description.sponsorshipScientific Research Projects Unit of Turkish-German University / Türk-Alman Üniversitesi BAP Birimi
dc.identifier.doi10.31590/ejosat.1004910
dc.identifier.endpage872
dc.identifier.issn2148-2683
dc.identifier.issue27
dc.identifier.startpage866
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.31590/ejosat.1004910
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12846/1991
dc.language.isoen
dc.publisherOsman SAĞDIÇ
dc.relation.ispartofAvrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_DergiPark_20250220
dc.subjectBakır alaşımları
dc.subjectAşırı plastik deformasyon
dc.subjectEş kanallı açısal pres
dc.subjectMekanik ve elektriskel özellikler
dc.subjectÇökelme sertleşmesi
dc.subjectCopper alloys
dc.subjectSevere plastic deformation (SPD)
dc.subjectEqual channel angular pressing (ECAP)
dc.subjectMechanical and electrical properties
dc.subjectPrecipitation (age) hardening
dc.titleCr Modifiyeli Cu-Ni-Si Alaşımlarının Mekanik ve Elektriksel Özellikleri Üzerine Aşırı Plastik Deformasyon Etkisi
dc.title.alternativeEffect of Severe Plastic Deformation on the Mechanical and Electrical Properties of Cr-modified Cu-Ni-Si Alloys
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon